百感交集

1. Thông tin cơ bản

• Pinyin: bǎi gǎn jiāo jí
• Bản dịch tiếng Việt: Bách cảm giao tập
• Cấu tạo thành ngữ: 「百」（Bách: số trăm, nghĩa bóng là rất nhiều, mọi thứ）＋「感」（Cảm: cảm xúc, cảm nghĩ, sự xúc động）＋「交」（Giao: giao thoa, đan xen, xảy ra cùng lúc）＋「集」（Tập: tập trung, tụ hội lại một chỗ）
• Ý nghĩa: Nhiều loại cảm xúc như vui, buồn, nhớ nhung, hối tiếc... cùng lúc trào dâng, tạo nên một tâm trạng phức tạp khó có thể diễn tả bằng lời.

2. Ý nghĩa chi tiết và sắc thái

「百感交集」 bao gồm các sắc thái sau.

• Tính phức hợp của cảm xúc: Không chỉ đơn thuần là 'rất xúc động', mà nó chỉ trạng thái các cảm xúc trái ngược nhau (như vui và buồn) hoặc những ký ức quá khứ đan xen phức tạp.
• Tâm trạng dâng trào mãnh liệt: Thể hiện một sự xúc động mạnh mẽ đến mức lấp đầy lồng ngực và không thể sắp xếp ổn thỏa các suy nghĩ.

3. Cách dùng

「百感交集」 chủ yếu được dùng trong các bối cảnh sau.

• Tái ngộ hoặc về thăm quê: Thường dùng khi trở về quê hương sau nhiều năm hoặc gặp lại bạn cũ, khi đó sự hoài niệm, ngạc nhiên trước sự thay đổi và cảm khái về thời gian cùng lúc ùa về.
  • Ví dụ:「回到阔别二十年的故乡，看着熟悉又陌生的街道，他不禁百感交集。」
    （Trở về quê hương sau hai mươi năm xa cách, nhìn những con phố vừa quen vừa lạ, anh ấy không khỏi bách cảm giao tập.)
• Cột mốc cuộc đời hoặc hồi tưởng: Dùng trong các tình huống nhìn lại những khó khăn, nỗ lực trong quá khứ như khi nghỉ hưu, nhận giải thưởng hoặc các ngày kỷ niệm.
  • Ví dụ:「站在领奖台上回顾这一路的艰辛，她心中百感交集，热泪盈眶。」
    （Đứng trên bục nhận giải và nhìn lại chặng đường gian khổ đã qua, lòng cô bách cảm giao tập, nước mắt tuôn rơi.)

Ví dụ khác:

1. 翻看旧时的照片，想起那些逝去的朋友，爷爷百感交集。
   （Lật xem những bức ảnh cũ và nhớ về những người bạn đã khuất, ông nội lộ rõ vẻ bách cảm giao tập.）
2. 听到这首老歌，往事涌上心头，令人百感交集。
   （Nghe bản nhạc cũ này, chuyện xưa ùa về trong tâm trí khiến lòng người bách cảm giao tập.）
3. 面对曾经伤害过自己的人如今落魄的样子，他一时百感交集，不知该说什么。
   （Đối mặt với kẻ từng làm tổn thương mình nay lại sa cơ lỡ vận, trong phút chốc anh ấy bách cảm giao tập, không biết nên nói gì.）

4. Bối cảnh văn hóa và lưu ý

• Nguồn gốc: Thành ngữ này được cho là biến thể từ cụm từ Bách đoan giao tập (百端交集) trong phần Ngôn ngữ của cuốn Thế thuyết tân ngữ (世说新语) thời Nam triều Tống. Ngoài ra, nó cũng xuất hiện trong các tác phẩm của Trần Lượng (陈亮) thời nhà Tống.
• Sắc thái: Trong tiếng Việt, thành ngữ này mang sắc thái trang trọng và văn chương. Nó không chỉ diễn tả một cảm xúc đơn lẻ như 'buồn' hay 'vui', mà gợi lên chiều sâu của cuộc đời và sự trôi chảy của thời gian.

5. Thành ngữ tương tự và trái nghĩa

• Thành ngữ tương tự:
  • 感慨万千 (gǎn kǎi wàn qiān): Cảm khái vạn thiên: Có vô vàn những suy nghĩ, cảm xúc dâng trào trong lòng.link
  • 悲喜交加 (bēi xǐ jiāo jiā): Bi hỉ giao gia: Nỗi buồn và niềm vui đan xen lẫn nhau.
  • 触景生情 (chù jǐng shēng qíng): Cảnh vật gợi lên cảm xúc hoặc ký ức.link
• Thành ngữ trái nghĩa:
  • 无动于衷 (wú dòng yú zhōng): Vô động ư trung: Trong lòng không có chút dao động, hoàn toàn không cảm động.
  • 心如止水 (xīn rú zhǐ shuǐ): Tâm như chỉ thủy: Lòng tĩnh lặng như nước đọng, không hề dao động.
  • 平淡无奇 (píng dàn wú qí): Bình thường, không có gì đặc biệt.link

6. Tóm tắt

Bách cảm giao tập (百感交集) mô tả trạng thái khi những kỷ niệm trong quá khứ và tình cảnh hiện tại đan xen vào nhau, khiến những cảm xúc phức tạp không thốt nên lời ùa về trong lòng. Đây là một thành ngữ mang sắc thái tình cảm sâu sắc, thường được dùng trong những thời điểm quan trọng của cuộc đời hoặc khi gặp lại sau một thời gian dài xa cách.