每天成语
background texture
< 戛然而止恃才傲物 >

随心所欲

*Phần giải thích trên trang này được AI tạo ra. Vui lòng lưu ý có thể có thông tin chưa chính xác.

1. Thông tin cơ bản

  • Pinyin: suí xīn suǒ yù
  • Bản dịch tiếng Việt: Tùy tâm sở dục
  • Cấu tạo thành ngữ: 「随」（Theo, nương theo (Tùy)）＋「心」（Lòng, ý nghĩ (Tâm)）＋「所」（Cái mà, những gì (Sở - đại từ quan hệ)）＋「欲」（Muốn, ham muốn (Dục)）
  • Ý nghĩa: Hành động hoàn toàn theo ý muốn của bản thân mà không chịu bất kỳ sự hạn chế nào. Tùy vào ngữ cảnh, thành ngữ này có thể mang nghĩa tích cực là "tự do tự tại, điêu luyện" hoặc nghĩa tiêu cực là "tùy tiện, ích kỷ".

2. Ý nghĩa chi tiết và sắc thái

「随心所欲」 bao gồm các sắc thái sau.

  • Tính chất trung tính: Bản thân thành ngữ này không chứa đựng sự phán xét tốt xấu. Nếu là "nghệ sĩ thể hiện theo ý muốn" thì là lời khen, còn nếu là "phớt lờ quy tắc để làm càn" thì là lời phê bình.
  • Sự tự do tuyệt đối: Chỉ trạng thái mà mong muốn nội tâm và hành động bên ngoài hoàn toàn thống nhất, không bị áp lực hay hạn chế từ bên ngoài.

3. Cách dùng

「随心所欲」 chủ yếu được dùng trong các bối cảnh sau.

  • Tích cực: Trạng thái tự do: Mô tả việc làm chủ kỹ năng một cách điêu luyện hoặc tận hưởng thời gian thư giãn một cách tự do.
    • Ví dụ:「到了假期，我终于可以丢开工作，随心所欲地安排时间了。」
      （Đến kỳ nghỉ, cuối cùng tôi cũng có thể gác lại công việc và tùy tâm sở dục sắp xếp thời gian của mình.)
  • Tiêu cực: Tùy tiện, ích kỷ: Dùng trong ngữ cảnh phê phán việc hành động ích kỷ, không quan tâm đến quy tắc hay sự phiền hà gây ra cho người khác.
    • Ví dụ:「在公共场合不能随心所欲，要顾及他人的感受。」
      （Ở nơi công cộng không được tùy tâm sở dục, phải để ý đến cảm nhận của người khác.)
  • Năng lực và Biểu đạt: Thể hiện trình độ cao trong nghệ thuật hoặc kỹ thuật, nơi người nghệ sĩ có thể điều khiển công cụ theo ý muốn.
    • Ví dụ:「这位画家的笔触随心所欲，展现出极高的艺术境界。」
      （Nét bút của họa sĩ này rất tùy tâm sở dục, thể hiện một cảnh giới nghệ thuật cực cao.)

Ví dụ khác:

  1. 在这个虚拟世界里，玩家可以随心所欲地建造自己的城市。
    （Trong thế giới ảo này, người chơi có thể xây dựng thành phố của riêng mình một cách tùy tâm sở dục.）
  2. 父母如果不加管教，任由孩子随心所欲，将来会害了他们。
    （Nếu cha mẹ không dạy bảo mà cứ để mặc con cái tùy tâm sở dục, tương lai sẽ làm hại chúng.）
  3. 只有掌握了扎实的基础，运用起来才能随心所欲。
    （Chỉ khi nắm vững nền tảng vững chắc, bạn mới có thể vận dụng chúng một cách tùy tâm sở dục.）
  4. 这种随心所欲的生活态度，虽然让人羡慕，但很难实现。
    （Thái độ sống tùy tâm sở dục này tuy khiến người ta ngưỡng mộ nhưng rất khó thực hiện.）

4. Bối cảnh văn hóa và lưu ý

  • Nguồn gốc: Xuất phát từ chương Vi Chính (为政) trong sách Luận Ngữ (论语): "Thất thập nhi tòng tâm sở dục, bất du củ" (七十而从心所欲，不逾矩). Khổng Tử (孔子) nói rằng đến năm 70 tuổi, ông mới có thể hành động theo ý muốn của lòng mình mà không vi phạm các chuẩn mực đạo đức.
  • Sự thay đổi sắc thái: Trong nguyên tác, nó chỉ cảnh giới của bậc thánh nhân khi đạo đức và ham muốn đã hòa làm một. Tuy nhiên, trong tiếng Hán hiện đại, nó được dùng rộng rãi để chỉ việc "làm theo ý mình". Do đó, tùy ngữ cảnh mà nó có thể mang nghĩa tiêu cực là "ích kỷ".
  • Phân biệt với từ đồng nghĩa: Thành ngữ "Vi sở dục vi" (为所欲为) hoàn toàn mang nghĩa tiêu cực (làm việc ác, làm càn), trong khi "Tùy tâm sở dục" (随心所欲) mang tính trung hòa hơn, có thể dùng cho cả nghĩa tốt lẫn nghĩa xấu.

5. Thành ngữ tương tự và trái nghĩa

6. Tóm tắt

"Tùy tâm sở dục" (随心所欲) diễn tả trạng thái làm theo những gì trái tim mách bảo. Trong các tình huống thư giãn hoặc khi kỹ năng đã đạt đến mức thượng thừa, nó được dùng với nghĩa tốt. Tuy nhiên, khi dùng để chỉ việc phớt lờ quy tắc hay kỷ luật, nó mang sắc thái phê phán là "tùy tiện". Người học cần đặc biệt lưu ý ngữ cảnh để sử dụng chính xác.

Hướng dẫn sử dụng tính năng 造句

Luyện 造句📝

Hãy viết câu dùng 随心所欲!

0/50