川流不息

1. Thông tin cơ bản

• Pinyin: chuān liú bù xī
• Bản dịch tiếng Việt: Xuyên lưu bất tức
• Cấu tạo thành ngữ: 「川」（Sông, dòng sông）＋「流」（Chảy, lưu thông）＋「不」（Không）＋「息」（Ngừng, nghỉ, dừng lại）
• Ý nghĩa: Diễn tả dòng người hoặc xe cộ qua lại không ngớt, giống như dòng nước sông (川) chảy (流) mãi không (不) ngừng (息). Đây là biểu hiện trung tính hoặc tích cực để miêu tả trạng thái chuyển động đầy sức sống.

2. Ý nghĩa chi tiết và sắc thái

「川流不息」 bao gồm các sắc thái sau.

• Hình ảnh thị giác: Sử dụng hình ảnh dòng sông làm ẩn dụ, nhấn mạnh sự chuyển động tạo thành một đường thẳng hoặc một dòng chảy liên tục thay vì các điểm riêng lẻ.
• Đối tượng sử dụng: Trong ngôn ngữ hiện đại, thành ngữ này chủ yếu dùng cho người và xe cộ. Hiếm khi dùng để tả dòng nước thật (khi đó chỉ cần dùng từ chảy).
• Tính liên tục và số lượng: Hàm ý cả tính liên tục (hết lớp này đến lớp khác) và số lượng lớn của đối tượng được nhắc đến.

3. Cách dùng

「川流不息」 chủ yếu được dùng trong các bối cảnh sau.

• Giao thông và đi lại: Cách dùng phổ biến nhất để miêu tả xe cộ trên đường hoặc dòng người qua lại đông đúc trên phố.
  • Ví dụ:「长安街上车辆川流不息，展示着这座城市的繁华。」
    （Trên đại lộ Trường An (长安街), xe cộ xuyên lưu bất tức, thể hiện sự phồn hoa của thành phố này.)
• Khách khứa và người tham quan: Diễn tả cảnh khách hàng hoặc người tham gia sự kiện đến và đi liên tục không dứt.
  • Ví dụ:「这家老字号饭店每天宾客川流不息，生意非常红火。」
    （Nhà hàng lâu đời (老字号) này mỗi ngày khách khứa xuyên lưu bất tức, việc kinh doanh vô cùng phát đạt.)
• Dòng chảy trừu tượng (Thông tin, văn hóa): Có thể dùng ẩn dụ để chỉ sự trao đổi sôi nổi của thông tin, vật tư hoặc giao lưu văn hóa.
  • Ví dụ:「互联网让信息的传递川流不息，连接了世界的每一个角落。」
    （Mạng Internet khiến việc truyền tải thông tin trở nên xuyên lưu bất tức, kết nối mọi ngóc ngách của thế giới.)

Ví dụ khác:

1. 每逢节假日，这里的游客总是川流不息。
   （Mỗi dịp lễ tết, du khách ở đây luôn xuyên lưu bất tức.）
2. 看着窗外川流不息的人群，他陷入了沉思。
   （Nhìn dòng người xuyên lưu bất tức bên ngoài cửa sổ, anh ấy chìm vào suy tư.）
3. 高速公路上，南来北往的货车川流不息。
   （Trên đường cao tốc, những chiếc xe tải ngược xuôi Nam Bắc xuyên lưu bất tức.）
4. 虽然已是深夜，但这条街上依然灯火通明，车辆川流不息。
   （Dù đã khuya nhưng con phố này vẫn đèn hoa rực rỡ, xe cộ xuyên lưu bất tức.）

4. Bối cảnh văn hóa và lưu ý

• Lưu ý lỗi dùng từ: Xuyên lưu bất tức (川流不息) đã trở thành một ẩn dụ cố định, vì vậy không dùng nó để tả dòng nước chảy thực tế. Đối với nước, người ta thường dùng Bôn lưu bất tức (奔流不息 - chảy xiết không ngừng).
• Lỗi chính tả: Vì chữ Xuyên (川 - sông) và Xuyên (穿 - xuyên qua) có cùng âm đọc trong tiếng Trung (chuān), nên nhiều người thường viết sai thành 穿流不息. Chữ đúng phải là Xuyên (川).
• Biểu tượng đô thị: Trong các bài văn hoặc tin tức tiếng Trung hiện đại, đây là cụm từ kinh điển để miêu tả sự phồn vinh và sức sống của một thành phố thông qua cảnh đêm hoặc lưu lượng giao thông.

5. Thành ngữ tương tự và trái nghĩa

• Thành ngữ tương tự:
  • 络绎不绝 (luò yì bù jué): Lạc dịch bất tuyệt (络绎不绝): Người hoặc xe cộ qua lại liên tục không dứt. Gần nghĩa với Xuyên lưu bất tức (川流不息) nhưng nhấn mạnh hơn vào việc nối đuôi nhau thành hàng.link
  • 车水马龙 (chē shuǐ mǎ lóng): Xa thủy mã long (车水马龙): Xe cộ như nước chảy, ngựa đi như rồng bay, miêu tả cảnh giao thông cực kỳ đông đúc và nhộn nhịp.link
  • 源源不断 (yuán yuán bù duàn): Chảy liên tục, không ngừng nghỉ; nguồn cung cấp vô tận.link
• Thành ngữ trái nghĩa:
  • 门可罗雀 (mén kě luó què): Môn khả la tước (门可罗雀): Trước cửa có thể giăng lưới bắt chim sẻ, miêu tả cảnh vắng vẻ, ít người qua lại.
  • 人迹罕至 (rén jì hǎn zhì): Nhân tích hãn chí (人迹罕至): Nơi hiếm khi có dấu chân người, nơi cực kỳ hẻo lánh.link
  • 戛然而止 (jiá rán ér zhǐ): Dừng lại đột ngột.link
  • 寥寥无几 (liáo liáo wú jǐ): Số lượng rất ít.link

6. Tóm tắt

Xuyên lưu bất tức (川流不息) là thành ngữ dùng hình ảnh dòng sông để ví von sự chuyển động liên tục. Trong tiếng Trung hiện đại, nó chủ yếu dùng để miêu tả dòng người hoặc lưu lượng giao thông đông đúc, thể hiện sự phồn hoa và sức sống của đô thị. Cần lưu ý không dùng thành ngữ này để tả dòng nước chảy thực tế.